Bariatrik Cerrahi Endikasyonları ve Kontrendikasyonları

Bariatrik cerrahi için temel endikasyon, Vücut Kitle İndeksi (VKİ) ≥ 40 kg/m² olan morbid obez hastalardır. Bu grup, diğer tedavi yöntemlerine yanıt vermeyen ve obezitenin ciddi sağlık riskleri taşıdığı hastalardan oluşmaktadır. Ayrıca, VKİ ≥ 35 kg/m² olup en az bir komorbidite (tip 2 diyabet, hipertansiyon, obstrüktif uyku apnesi, non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı, dislipidemi, osteoartrit vb.) bulunan hastalar da bariatrik cerrahi için uygun adaylardır. Bu komorbiditelerin varlığı, cerrahi müdahalenin gerekliliğini artırmakta ve ameliyat sonrası bu hastalıklarda belirgin iyileşmeler gözlenmektedir.

American Society for Metabolic and Bariatric Surgery (ASMBS) ve International Federation for the Surgery of Obesity (IFSO) 2022 güncellemeleri, bariatrik cerrahi endikasyonlarını genişletmiştir. Bu güncellemelere göre, VKİ 30-35 kg/m² arasında olup metabolik hastalıkları (özellikle tip 2 diyabet) olan hastalar da bariatrik/metabolik cerrahi için değerlendirilebilmektedir. Bu değişiklik, özellikle Asya popülasyonları gibi daha düşük VKİ değerlerinde metabolik komplikasyonlar geliştiren etnik gruplar için önemlidir. Ayrıca, bariatrik cerrahinin tip 2 diyabet tedavisindeki etkinliğinin kanıtlanması, endikasyonların genişletilmesinde önemli rol oynamıştır.

Türk Obezite Cerrahisi Derneği (TOSS) güncel kılavuzu, uluslararası standartlara uygun endikasyonları benimsemektedir. TOSS kılavuzuna göre, VKİ ≥ 40 kg/m² olan hastalar veya VKİ ≥ 35 kg/m² olup komorbiditeleri olan hastalar bariatrik cerrahi için uygundur. Ayrıca, TOSS kılavuzu da ASMBS ve IFSO’nun 2022 güncellemelerine paralel olarak, VKİ 30-35 kg/m² arasında olup kontrolsüz tip 2 diyabeti olan hastaların metabolik cerrahi için değerlendirilebileceğini belirtmektedir. TOSS, bariatrik cerrahi öncesi multidisipliner değerlendirmenin önemini vurgulamakta ve cerrahi kararının bir ekip tarafından verilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Bariatrik cerrahinin mutlak kontrendikasyonları arasında tedavi edilmemiş majör depresyon veya psikoz, aktif madde bağımlılığı, ciddi kardiyopulmoner hastalık (cerrahi riski önemli ölçüde artıran), tedavi edilmemiş üst gastrointestinal sistem hastalıkları ve cerrahi için tıbbi uygunsuzluk yer almaktadır. Göreceli kontrendikasyonlar ise tedavi edilmiş psikiyatrik hastalıklar, inflamatuar barsak hastalığı, ciddi özofageal dismotilite, önceki abdominal cerrahiler ve karaciğer sirozu (Child A) gibi durumları içermektedir. Bu durumlarda, hasta bazında değerlendirme yapılmalı ve risk-fayda analizi sonucunda cerrahi kararı verilmelidir.

Adölesanlar ve yaşlı hastalarda bariatrik cerrahi endikasyonları özel değerlendirme gerektirmektedir. Adölesanlarda (13-19 yaş), VKİ ≥ 40 kg/m² veya VKİ ≥ 35 kg/m² + ciddi komorbidite varlığında, iskelet gelişimi tamamlanmış ise bariatrik cerrahi düşünülebilir. Yaşlı hastalarda (>65 yaş) ise, fizyolojik yaş kronolojik yaştan daha önemlidir ve komorbiditelerin varlığı, cerrahi kararında belirleyici rol oynamaktadır. Her iki grupta da, multidisipliner değerlendirme ve yakın takip büyük önem taşımaktadır.