Obezitenin Sağlık Üzerine Etkileri

Obezite, vücudun neredeyse tüm sistemlerini etkileyen ciddi bir sağlık sorunudur. En belirgin etkilerinden biri, tip 2 diyabet ve insülin direnci üzerinedir. Aşırı yağ dokusu, insülin direncini tetikleyen inflamatuar sitokinlerin salınımına neden olmaktadır. Araştırmalar, VKİ’deki her 5 birimlik artışın, tip 2 diyabet riskini %200’e kadar artırdığını göstermektedir. Bariatrik cerrahi sonrası hastaların %60-80’inde diyabet remisyonu görülmesi, obezite ve diyabet arasındaki güçlü ilişkiyi kanıtlamaktadır.

Kardiyovasküler hastalıklar ve hipertansiyon, obeziteyle yakından ilişkilidir. Aşırı vücut ağırlığı, kalbin iş yükünü artırarak hipertansiyon, koroner arter hastalığı, kalp yetmezliği ve aritmi riskini yükseltmektedir. Obez bireylerde, normal kilolu bireylere göre kardiyovasküler hastalık riski 2-3 kat daha fazladır. Özellikle abdominal obezite (bel çevresi erkeklerde >102 cm, kadınlarda >88 cm), kardiyovasküler risk faktörlerinin artışıyla güçlü bir şekilde ilişkilidir.

Uyku apnesi ve solunum sistemi hastalıkları, obezitede sık görülen komplikasyonlardır. Obez bireylerin yaklaşık %40’ında obstrüktif uyku apnesi (OUA) görülmektedir. Aşırı yağ dokusu, üst solunum yollarında daralmaya neden olarak hava akımını engellemektedir. Ayrıca, obezite astım, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve pulmoner hipertansiyon riskini de artırmaktadır. Bariatrik cerrahi sonrası hastaların %80-85’inde uyku apnesi semptomlarında belirgin iyileşme gözlenmektedir.

Karaciğer yağlanması ve gastrointestinal sorunlar, obezitede yaygın olarak görülmektedir. Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH), obez bireylerin %90’ında görülmekte olup, bazı hastalarda siroz ve karaciğer yetmezliğine ilerleyebilmektedir. Ayrıca, obezite gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH), safra kesesi hastalıkları, pankreatit ve kolorektal kanser riskini artırmaktadır. Bariatrik cerrahi sonrası NAYKH’de %90’a varan oranlarda iyileşme bildirilmiştir.

Obezitenin psikolojik etkileri ve yaşam kalitesi üzerine etkileri de göz ardı edilmemelidir. Obez bireyler, damgalanma, ayrımcılık, depresyon, anksiyete ve düşük benlik saygısı gibi psikolojik sorunlarla karşılaşabilmektedir. Bu durum, sosyal izolasyona ve yaşam kalitesinin düşmesine neden olabilmektedir. Bariatrik cerrahi sonrası kilo kaybıyla birlikte, hastaların psikolojik durumlarında ve yaşam kalitelerinde belirgin iyileşmeler gözlenmektedir.

Obezite, çeşitli kanser türleri için de risk faktörüdür. Araştırmalar, obezitenin meme, kolon, endometrium, böbrek, özofagus, pankreas ve safra kesesi kanseri riskini artırdığını göstermektedir. Obeziteye bağlı kanserlerin mekanizması, insülin direnci, kronik inflamasyon, seks hormonlarındaki değişimler ve adipokinlerin etkisiyle açıklanmaktadır. Bariatrik cerrahi sonrası kanser riskinde %40-50 oranında azalma bildirilmiştir.